kierujących pracownikami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

Obowiązki pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

Konsultacje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz komisja

bezpieczeństwa i higieny pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

Obowiązki pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

Obowiązki kierownika komórki organizacyjnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

Państwowa Inspekcja Pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

Zadania Państwowej Inspekcji Pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

Uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35

Karanie winnych wykroczeń przeciwko prawom pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

Państwowa Inspekcja Sanitarna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

Zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

Uprawnienia Państwowej Inspekcji Sanitarnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

Urząd Dozoru Technicznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

Zakres działania Urzędu Dozoru Technicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

Uprawnienia pracowników Urzędu Dozoru Technicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

Związki zawodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

Zakres działania zakładowej organizacji związkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

Uprawnienia związków zawodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

Zakładowa organizacja związkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

Społeczna Inspekcja Pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49

Zadania Społecznej Inspekcji Pracy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49

Uprawnienia Społecznej Inspekcji Pracy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

Dyrektywy nowego podejścia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

Ocena zgodności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

Znak zgodności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

Deklaracja zgodności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

Odpowiedzialność producenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

Certyfikat i znak zgodności z Polską Normą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67

Podstawowe wymogi bezpieczeństwa i higieny pracy dla budynków. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

Wymagania w stosunku do rzeczoznawcy do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy . . . . . . 77

Przekazanie obiektu budowlanego do użytkowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80

Książka obiektu budowlanego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

Pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne i środki higieny osobistej . . . . . . . . . . . . . . . . 89

Ogólne wymogi dotyczące pomieszczeń higienicznosanitarnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90

Warunki zabezpieczenia budynków przed pożarem i wybuchem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

Odporność pożarowa budynków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

Wymagania dla pomieszczeń zagrożonych wybuchem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

Strefy pożarowe i oddzielenia przeciwpożarowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

Zapewnienie bezpieczeństwa ewakuacji ludzi z pomieszczeń i budynków . . . . . . . . . . . . . 110

Wymagania przeciwpożarowe dla elementów wykończenia wnętrz

i wyposażenia stałego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115

Wyposażenie budynku w podręczny sprzęt gaśniczy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115

Zasady rozmieszczania sprzętu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

Przeglądy i konserwacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

Zasady postępowania pracowników na wypadek powstania pożaru. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117

Budowa urządzenia piorunochronnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

Badania stanu technicznego urządzeń piorunochronnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121

Terminy badań okresowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

Dokumentacja urządzeń piorunochronnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

Oświetlenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124

Wentylacja pomieszczeń pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

Ogrzewanie pomieszczeń pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137

Normy pomieszczeń pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139

Inne wymogi dla pomieszczeń pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142

Podział czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153

Ogólne zasady oraz metody likwidacji lub ograniczenia wpływu

niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników występujących

i częstotliwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

Częstość przeprowadzania badań. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158

Rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

Karta badań i pomiarów czynników szkodliwych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161

Badania wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162

Służba medycyny pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

Posiłki profilaktyczne i napoje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179

Zasady wydawania posiłków profilaktycznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179

Spis treści

Zagrożenia elementami ruchomymi i luźnymi, ostrymi i wystającymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185

Dobór typów osłon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

Zagrożenia związane z przemieszczaniem się ludzi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191

Dojścia i przejścia do urządzeń technicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196

Dojścia i przejścia do maszyn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196

Pomosty robocze i przejścia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

Wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy dla drabin przenośnych . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

Teren zakładu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202

Drogi w zakładzie pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202

Podstawowe wymagania bezpieczeństwa dla dróg, przejść i dojazdów pożarowych. . . . . . 203

Zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

Wiadomości ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

Wpływ rodzaju prądu na człowieka. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205

Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205

Ochrona przed dotykiem bezpośrednim (ochrona podstawowa). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207

Ochrona przed dotykiem pośrednim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

Organizacyjne środki ochrony przed porażeniem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210

Rodzaj urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, przy których eksploatacji

Prace wykonywane przy urządzeniach elektroenergetycznych w warunkach

szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215

Wykonywanie prac przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych . . . . . . . . . . . 215

Zasady bezpiecznego wykonywania prac przy urządzeniach

Organizacja bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych. . . . . . . . . . . . . . 216

Klasyfikacja urządzeń elektrycznych i elektronicznych z punktu widzenia

ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

Zagrożenie poparzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222

Zagrożenia pożarowe i wybuchowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224

Minimalne wymagania dla stanowisk pracy, na których może wystąpić

Ogólne metody zapobiegania pożarom i wybuchom. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239

Hałas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247

Źródła hałasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248

Natężenie hałasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248

Rodzaje hałasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250

Dopuszczalne wartości hałasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253

Hałas infradźwiękowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254

Hałas ultradźwiękowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256

Spis treści

Ocena ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na hałas i drgania . . . . . . . . . . . . . 257

Obowiązki pracodawcy w przypadku zagrożenia hałasem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259

Zakres częstotliwości. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263

Czas oddziaływania drgań na organizm człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263

Kierunek oddziaływania drgań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263

Wartości normatywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264

Ocena ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na drgania mechaniczne . . . . . . . 264

Obowiązki pracodawcy w przypadku zagrożenia drganiami mechanicznymi . . . . . . . . . 266

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

Odziaływanie wibracji na organizm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

Działania profilaktyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269

Mikroklimat – środowisko termiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270

Mikroklimat gorący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275

Oddziaływanie mikroklimatu na organizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277

Narażenie pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282

Narażenie pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283

Oddziaływanie promieniowania UV na człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285

Narażenie pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287

Źródła promieniowania UV. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287

Częstotliwość pomiarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293

Wpływ promieniowania elektromagnetycznego na organizm ludzki. . . . . . . . . . . . . . . . . 293

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

Promieniowanie jonizujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

Wpływ promieniowania jonizującego na człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296

Narażenie zawodowe na promieniowanie jonizujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296

Spis treści

Ocena narażenia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299

Źródła promieniowania jonizującego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299

Zabezpieczenie pracowników przed promieniowaniem jonizującym . . . . . . . . . . . . . . . . 303

Zagrożenia przy pracy z laserem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306

Pyły przemysłowe w środowisku pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307

Oddziaływanie pyłów na organizm ludzki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307

Ocena narażenia na pył przemysłowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308

Ochrona zdrowia młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310

Pyły azbestu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313

Użytkowanie wyrobów azbestowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313

Usuwanie lub naprawa wyrobów zawierających azbest . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315

Zabezpieczenie po zakończeniu prac wyrobów zawierających azbest . . . . . . . . . . . . . . . 318

Pakowanie, transport i składowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319

Podstawowe obowiązki pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320

Odzież ochronna i środki ochrony indywidualnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322

Szkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323

Książeczka badań profilaktycznych i okresowe badania lekarskie

pracowników narażonych na działanie azbestu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324

Oznakowanie wyrobów i odpadów zawierających azbest . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326

Wykaz wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla

zdrowia w środowisku pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328

Ochrona zdrowia młodocianych przy pracach w narażeniu

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet

w narażeniu na działanie szkodliwych substancji chemicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355

Ocena narażenia zawodowego na szkodliwe czynniki chemiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356

Obowiązki pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362

Rejestr pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych . . . 366

Ochrona pracy młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367

Prace szczególnie uciążliwe i szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368

Obciążenie fizyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370

Ocena obciążenia pracą fizyczną na podstawie wydatku energetycznego . . . . . . . . . . . . 371

Podnoszenie i dźwiganie ciężarów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373

Spis treści

Normy transportu ręcznego dla dorosłych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374

Wykaz niektórych rodzajów prac wzbronionych młodocianym, przy których

zezwala się na zatrudnianie młodocianych w wieku powyżej 16 lat. . . . . . . . . . . . . . . . . 378

Obciążenie psychiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379

Ochrona pracy młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381

Podstawy współczesnej ergonomii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387

Podstawowe pojęcia. Przedmiot i zadania ergonomii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387

Główne kierunki działania ergonomii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389

Układ człowiek – praca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390

Urządzenia sygnalizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391

Urządzenia sterownicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393

Obowiązki pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413

Prace w zbiornikach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych

przestrzeniach zamkniętych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy w zbiornikach, wnętrzach urządzeń

technicznych i innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych . . . . . . . . . . . . . . . . . 414

Prace poniżej poziomu gruntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416

Kanały ściekowe i studzienki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy w kanałach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417

Prowadzenie prac w kanałach i studzienkach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417

Zabezpieczenie prac w kanałach i studzienkach. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418

Stosowanie środków ochrony i zabezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418

Oczyszczalnie ścieków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419

Przepompownie ścieków. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420

Zasady bezpieczeństwa pracy przy kopaniu mechanicznym (koparką) . . . . . . . . . . . . . . 423

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424

Ochrona pracy młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424

Roboty budowlane. Prace na wysokości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424

Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425

Praca na wysokości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436

Podstawowe zasady bezpieczeństwa przy pracach na wysokości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438

Podstawowe wymagania bezpieczeństwa przy pracy na rusztowaniach. . . . . . . . . . . . . . 443

Tymczasowa praca na wysokości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447

Spis treści

Roboty montażowe konstrukcji stalowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455

Roboty budowlane wykonywane z użyciem materiałów wybuchowych. . . . . . . . . . . . . . . . 457

Roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone

bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461

Ochrona pracy młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461

Węże do gazów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463

Palniki do spawania i cięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 464

Podstawowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy

Magazynowanie gazów płynnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469

Gazy utleniające. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472

Spawanie łukiem elektrycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480

Podstawowe procesy spawania łukowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480

Wpływ czynników szkodliwych i uciążliwych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480

Prace wewnątrz zbiorników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 483

Ochrona pracy młodocianych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484

Prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485

Zabezpieczenie przeciwpożarowe procesów spawalniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485

Transport materiałów niebezpiecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492

Klasy materiałów niebezpiecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 493

Wyposażenie i oznakowanie pojazdów przewożących materiały niebezpieczne . . . . . . . . . 498

Osoby uczestniczące w przewozie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505

Załadunek, rozładunek i manipulowanie ładunkiem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508